Táo bón - bệnh không đơn giản

Khi gặp hiện tượng táo bón, đa số người cho rằng nó không phức tạp và đã coi nhẹ triệu chứng, tự điều trị vì nghĩ rằng chỉ cần sử dụng thuốc nhuận tràng là đủ. Tình trạng đó kéo dài sẽ dẫn đến nhiều hậu quả như bị bệnh trĩ, sa niêm mạc trực tràng...

Cũng giống như nhiều bệnh nhân khác, anh T. đến phòng khám tiêu hóa với triệu chứng táo bón kéo dài, đã dùng nhiều loại thuốc nhuận tràng nhưng bệnh không khỏi, đến khi thấy mỗi lần đi ngoài bị chảy máu, anh mới đi gặp bác sĩ...

 
 
Theo BS Nguyễn Bạch Đằng, tuy táo bón chỉ là triệu chứng nhỏ nhưng gây nhiều phiền toái cho bệnh nhân. Nếu để hiện tượng này kéo dài và không được điều trị đúng sẽ dẫn tới những hậu quả nặng nề.
 
Bác sĩ Nguyễn Bạch Đằng cho biết, có rất nhiều nguyên nhân như mất nước do sốt cao, hậu phẫu gây ra tình trạng mất nước. Một số bệnh nhân bị mắc táo bón do dùng các thuốc giảm đau gây nghiện như codeine, oxycodone; các thuốc chống trầm cảm như amitriptylene, imipramine; các thuốc chống động kinh như phenytoin và carbamazepine..., hay có thói quen xấu như “nhịn” đi đại tiện. Dầu vậy, ngăn cảm giác đi đại tiện thường xuyên sẽ dẫn đến táo bón. Chế độ ăn ít chất xơ cũng là một nguyên nhân nữa gây nên táo bón.
 
Đặc biệt, một nguyên nhân rất quan trọng gây ra tình trạng táo bón nặng mà bệnh nhân thường không chú ý là lạm dụng thuốc nhuận tràng. Khi sử dụng chất kích thích đại tràng làm xuất hiện chu kỳ bất thường, sau đó tổn thương có thể gây táo bón và phải cần dung lượng chất kích thích nhuận tràng nhiều hơn nữa. Ngoài ra còn có một số nguyên nhân khác như: do phản xạ, do ngồi nhiều, do ngư ời già suy như ợc nằm lâu, do căng thẳng thần kinh... Những nguyên nhân thực tổn như tổn thương ống tiêu hóa, u-chit hẹp, dị dạng đại tràng, viêm đại tràng mãn thể co thắt, hội chứng ruột kích thích... cũng gây nên táo bón.
 
Chế độ ăn ít chất xơ cũng là một nguyên nhân nữa gây nên táo bón.
Vậy nên làm thế nào để xử trí kịp thời? Ngoài một số nguyên nhân gây táo bón do ăn uống, lối sống..., người bị táo bón cần đến bác sĩ để được chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh. Nếu do phản ứng phụ của thuốc thì cần ngừng thuốc và hỏi ý kiến của bác sĩ để được tư vấn. Nếu do ăn uống không hợp lý cần cải thiện việc ăn uống, ăn nhiều chất xơ, chất bã, uống nhiều nước (2 - 2,5 lít/ ngày), ăn thêm các sản phẩm nhuận tràng như rau đay, mồng tơi, khoai lang, mướp..., kiêng uống trà đặc, cà-phê, rượu. Nếu do rối loạn mất phản xạ đại tiện thì cần khôi phục lại phản xạ bằng cách đi đại tiện đúng giờ, đi ngay khi mới mót, không nhịn, không mót cũng đi đại tiện đúng giờ để tạo lập dần phản xạ đi ngoài.
 
 
Cuối cùng là việc sử dụng thuốc nhuận tràng, có rất nhiều thuốc nhuận tràng khác nhau tùy theo cơ chế tác dụng đó là: chất xơ và chất nhầy (sợi thức ăn, thạch agar agar), thuốc nhuận tràng và làm mềm phân (dầu vaselin hoặc paraphin), các thuốc nhuận tràng thẩm thấu (forlax, fortrans). Các thuốc nhuận tràng kích thích nhu động (phenolphtalein, bisacodyl), thuốc nhuận tràng tác dụng tại chỗ (thuốc đạn glycerin, thuốc đạn có bysacodyl), khi sử dụng các thuốc này nên có chỉ định của bác sĩ.
 
Thói quen tốt là nên đi khám bệnh để được tìm ra nguyên nhân và điều trị đúng, tránh tình trạng lạm dụng thuốc nhuận tràng.